About Me

3D HTML

Ποιος επιδιώκει τη σύγκρουση με το Ιράν;

Το πολεμικό κλίμα στον Περσικό Κόλπο έχει προκαλέσει μια πρωτοφανή παγκόσμια ανησυχία.


Την Πέμπτη, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, δήλωσε πως υπάρχουν πολλές επιλογές στο τραπέζι σχετικά με το ζήτημα του Ιράν και δεν απέκλεισε τον πόλεμο από αυτές.

Οι συνέπειες μιας μετωπικής σύγκρουσης ΗΠΑ και Ιράν, κατά κοινή ομολογία, θα είναι ολέθριες τόσο για τη Μέση Ανατολή όσο και για ολόκληρο τον κόσμο. Παρόλα αυτά, οι πολεμικές ιαχές συνεχίζουν να είναι εκκωφαντικές. Δεν είναι λίγες οι φωνές που στηρίζουν τη σύγκρουση παίρνοντας ως αφορμή τις επιθέσεις στις πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της Σαουδικής Αραβίας. Αυτή η ιστορία όμως δεν είναι καινούρια.


Το Ιράν γίνεται ο «κακός» της περιοχής

Το 1979 συντελείται ένα καταλυτικό γεγονός για την Μέση Ανατολή: Η πτώση του Σάχη του Ιράν, μετά την Ισλαμική Επανάσταση, εγκαθιδρύει στη χώρα ένα ριζοσπαστικό ισλαμικό καθεστώς με αντι-δυτικά αισθήματα και βλέψεις για περιφερειακή ηγεμονία. Η πετυχημένη επανάσταση δύναται να αποτελέσει έμπνευση για τους καταπιεσμένους σιιτικούς (και όχι μόνο) πληθυσμούς της περιοχής, γεγονός που εγκαθιδρύει την «εξαγωγή της επανάστασης» ως βασικό δόγμα της εξωτερικής πολιτικής του Ιράν.

Έτσι, με αυτόν τον τρόπο, το Ιράν επιδίωξε να στηρίξει με κάθε μέσο όσους διεκδικούσαν να αντιπροσωπεύσουν την ιδεολογία του ισλαμικού καθεστώτος. Από το Πακιστάν και το Αφγανιστάν μέχρι το Λίβανο και το Ιράκ, η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν έδωσε τη στήριξη της σε διάφορες σιιτικές επαναστατικές ομάδες που επρόκειτο να αποτελέσουν δορυφόροι των συμφερόντων της. 

Τους πρώτους τριγμούς τους βίωσε η Σαουδική Αραβία με τις εξεγέρσεις των σιιτικών της πληθυσμών στο Κατίφ το 1979. Ο οκταετής πόλεμος με το Ιράκ του σουνίτη ηγέτη Σαντάμ Χουσείν (1980-1988) ήρθε μετέπειτα για να επιβεβαιώσει τον βαθμό της περιφερειακής απειλής. Οι Σαουδάραβες έβλεπαν πλέον την ηγεμονία τους στην Μέση Ανατολή να απειλείται.

Κατά τον ίδιο τρόπο, ο εμφύλιος πόλεμος στο Λίβανο (1975-1990) ενέπλεξε στην ιστορία και το Ισραήλ. Οι διδαχές του πνευματικού και πολιτικού ηγέτη της Ισλαμικής Επανάστασης, Αγιατολάχ Χομεϊνί, ενείχαν μια σκληρή αντι-σιωνιστική ρητορική. Από αυτό το δόγμα γεννήθηκε και η Χεζμπολάχ που αναδείχθηκε μέσα από τον πόλεμο ως σημαντική δύναμη στο Λίβανο ενάντια στο Ισραήλ. Το Ιράν, και ότι αυτό πρέσβευε, ήταν πλέον μια σημαντική απειλή για την καθεστηκυία τάξη στη Μέση Ανατολή.


Εχθροί και φίλοι

Όπως είναι φυσικό, μια δύναμη που φιλοδοξεί να ανατρέψει τις περιφερειακές ισορροπίες γνωρίζει τις αντιστάσεις των υφισταμένων συσχετισμών. Για τη Σαουδική Αραβία, το Ιράν είναι ο περιφερειακός της ανταγωνιστής στην περιοχή, έχοντας συγκρουστεί πολλές φορές δια μέσου των αντιπροσώπων τους. Για το Ισραήλ, το Ιράν αποτελεί απειλή για την ίδια του την ύπαρξη σε περίπτωση που διαθέτει πυρηνικά όπλα, αφού η Ισλαμική Δημοκρατία προτάσσει τον αφανισμό του «σιωνιστικού καθεστώτος».

Το Ιράν άρχισε να εξαπλώνει την περιφερειακή του επιρροή δραματικά τα τελευταία εκμεταλλευόμενο τις κρίσεις στο Ιράκ, την Συρία και την Υεμένη. Παράλληλα, η παρουσία του στο Λίβανο αλλά και ο δίαυλος με τη Γάζα συνθέτουν ένα τεράστιο ανάχωμα στις βλέψεις των αντιπάλων του. Από την άλλη, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ισραήλ έχουν συνάψει μια ιδιότυπη αντι-ιρανική συμμαχία, ενώ το Κατάρ και η Τουρκία προσπαθούν να συνθέσουν έναν τρίτο πόλο.

Μέσα σε αυτόν των κυκεώνα των περιφερειακών συσχετισμών, η διακυβέρνηση Τραμπ ήρθε για να λάβει μια ξεκάθαρη θέση στη διαμάχη. Αποσύροντας την υπογραφή της από την ιρανική πυρηνική συμφωνία του 2015 και στραγγαλίζοντας την ιρανική οικονομία με την επαναφορά των κυρώσεων, οι ΗΠΑ θέλησαν να κάμψουν την περιφερειακή επιρροή του Ιράν και να δώσουν «ψήφο εμπιστοσύνης» στην αντι-ιρανική συμμαχία. 

Ο Ντόναλντ Τραμπ προέβη σε αυτές τις ενέργειες ρίχνοντας πυρά στη διακυβέρνηση Ομπάμα και θέλοντας να τέρψει τις ανησυχίες των υποστηρικτών του από το εβραϊκό λόμπυ και την πτέρυγα των νέο-συντηρητικών. Πολλοί εξ αυτών, όπως ο πρώην Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας, Τζον Μπόλτον, υποστήριζαν ανοικτά την πολεμική σύγκρουση με το Ιράν προκειμένου να πέσει το ισλαμικό καθεστώς και να σταματήσει η «εξαγωγή της επανάστασης».

Οι ΗΠΑ αμφιταλαντεύονται 

Οι συγκυρίες για ένα πολεμικό ενδεχόμενο την παρούσα στιγμή είναι πιο κοντά από ποτέ. Οι επιθέσεις στα δεξαμενόπλοια στα Στενά του Ορμούζ, η κατάρριψη των αμερικανικών drone από τους Φρουρούς της Επανάστασης και οι πρόσφατες επιθέσεις στις εγκαταστάσεις της Aramco έδωσαν γερό πάτημα στους ορκισμένους εχθρούς του Ιράν να καλούν σε σύγκρουση. Οι ηγεσίες του Ισραήλ και της Σαουδικής Αραβίας, καθώς και υποστηρικτές τους εντός και εκτός των ΗΠΑ, πιέζουν την Ουάσιγκτον για δράση.

Ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ, Μάικ Πομπέο, κάνει λόγο για «πράξεις πολέμου» από πλευράς του Ιράν. Από την άλλη, ο Αμερικανός πρόεδρος βρίσκεται εγκλωβισμένος από τις επιλογές του και έχοντας μπροστά του να πάρει μια απόφαση που διακυβεύονται πάρα πολλά. Εάν επιλέξει να πάει σε πόλεμο υπερασπιζόμενος τους συμμάχους του και τα πετρελαϊκά του συμφέροντα, ίσως μιλάμε για την έναρξη του τρίτου παγκόσμιου πολέμου, όπως υποστηρίζουν πολλοί αναλυτές. Εάν επιλέξει να μείνει σε επίπεδο κυρώσεων και διπλωματίας στην επόμενη επίθεση που θα υποστηρίζετε από το Ιράν, τότε ίσως χάσει μεγάλο κομμάτι της στήριξής του εντός ΗΠΑ και κυβέρνησης.

Σε κάθε περίπτωση, οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ένα κομβικό σταυροδρόμι για την διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας. Οι ισορροπίες κρέμονται πράγματι από μια κλωστή, η οποία βρίσκεται ανάμεσα σε ιδιοτελή και συλλογικά συμφέροντα. Η διχογνωμία στο αμερικανικό στρατόπεδο δημιουργεί μια σχετική αβεβαιότητα αναφορικά με τις επερχόμενες εξελίξεις που μπορεί να καμφθεί μόνο από τον Ντόναλντ Τραμπ.